Xayada kista

Xaya kord kistası nədir?

Uşaqların xayalığına (skrotum) enən xayalar embrional dövrdə qarın boşluğundan aşağı enərkən arxada bir kanal (prosesus vaginalis) qalır. Normalda bu kanal doğuşdan sonra bağlanır və tamamilə yox olur.

Əgər kanal tam bağlanmırsa, lakin orta hissəsi açıq qalarsa və hər iki ucu bağlanırsa, bu orta hissədə maye yığılır və kord kistası (spermatik kord kistası / encysted cord hydrocele) əmələ gəlir.

Bu, xaya hidroselindən fərqlidir: hidroseldə maye xaya ətrafında toplanır, kord kistasında isə maye xaya ilə qasıq arasında, spermatik kord (xaya damar və borularının keçdiyi quruluş) daxilində lokallaşır.

Əlamətləri hansılardır?

– Qasıqda və ya xayalığın yuxarı hissəsində (xaya üstündə) yumşaq, adətən ağrısız şişkinlik

– Şişkinlik dairəvi və ya uzunsov formadadır

– Uşaq sakit olduqda, yatarkən və ya yan yatarkən şişkinlik kiçilə bilər, bəzən tam yoxa çıxır

– Ağlamaq, öskürmək, qaçmaq zamanı şişkinlik bir qədər böyüyə bilər (amma qasıq yırtığı qədər kəskin dəyişmir)

– Çox vaxt heç bir ağrı və ya narahatlıq yaratmır

Niyə yaranır?

Əksər hallarda anadangəlmədir – yəni doğuş zamanı prosesus vaginalisin tam bağlanmaması nəticəsində olur.

Böyük uşaqlarda nadir hallarda travma və ya iltihab sonrası da inkişaf edə bilər, lakin uşaq yaşlarında əsas səbəb embrional inkişaf xüsusiyyətidir.

Təhlükəlidirmi?

– Demək olar ki, xoşxassəlidir (bədxassəli çevrilmə riski yox dərəcəsindədir)

– Çox vaxt öz-özünə kiçilərək yoxa çıxır (xüsusilə 1-3 yaş arası)

– Nadir hallarda böyüyərək narahatlıq yarada bilər və ya qasıq yırtığı ilə qarışdırıla bilər

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

– Şişkinlik birdən böyüyübsə və ya sərtləşibsə

– Uşaq şişkinlik yerində ağrı, qızartı, qızdırma hiss edirsə

– Şişkinlik heç yatarkən kiçilmir və ya getmir

– Uşağın ümumi vəziyyəti pisləşibsə (qusma, qarın ağrısı və s.)

Bu hallarda təcili urolog və ya uşaq cərrahına müraciət vacibdir (qasıq yırtığı və ya xaya burulması kimi ciddi vəziyyətləri ayırd etmək üçün).

Diaqnoz necə qoyulur?

– Həkim müayinəsi (uşaq ayaq üstə və yatarkən yoxlanılır)

– Əksər hallarda ultrasəs müayinəsi (uşaq uroloqiyasında qızıl standartdır) – kistanın yerini, ölçüsünü, maye xarakterini və xaya quruluşunu dəqiq göstərir

Müalicə necə aparılır?

1. Gözləmə taktikası — əksər uşaqlarda 1-2 yaşına qədər (bəzən 3-4 yaşa qədər) öz-özünə yox olur

2. Əgər kista böyüyürsə, narahatlıq yaradırsa və ya diaqnoz qəti deyilsə → cərrahi müalicə (əməliyyat) tövsiyə olunur

– Əməliyyat adətən kiçik kəsik (inqvinal yolla) ilə aparılır

– Kista çıxarılır və kanal tam bağlanır

– Uşaqlar əməliyyatdan sonra çox tez sağalır (1-2 gün xəstəxanada qalma kifayətdir)

Valideynlərə məsləhətlər

– Uşağın qasıq-yumurtalıq nahiyəsində hər hansı şişkinlik görsəniz, panika etməyin – əksər hallar təhlükəsizdir

– Ancaq mütləq uşaq uroloqu və ya cərrahına göstərin (ultrasəs çox dəqiq cavab verir)

– Öz-özünə keçməsini gözləyərkən hər 3-6 aydan bir nəzarətə gəlin

– Uşağa sıx alt paltar geyindirməyin, travmadan qoruyun

Əgər uşağınızda belə bir vəziyyət varsa və ya sualınız varsa, mənə yazın və ya birbaşa qəbul üçün qeydiyyatdan keçin. Sağlamlıq hər şeydən önəmlidir!

Dr. Pərviz Hacıyev

Uşaq Uroloqu

0504443035